Tài chính là gì? Có kế toán rồi, sao còn cần tài chính?

Qua 3 bài trước, bạn đã biết:

•       Kế toán là hệ thống ghi chép – từ cuốn sổ đỏ của cô Bảy đến phần mềm MISA (Bài 01)

•       3 báo cáo tài chính kể 3 câu chuyện khác nhau về doanh nghiệp (Bài 02)

•       Balance Sheet Approach giúp bạn “soi” số liệu và tự kiểm toán (Bài 03)

Vậy bây giờ bạn có số liệu đúng rồi. Biết mình lãi bao nhiêu, có gì, nợ gì, tiền đi đâu. Nhưng có một câu hỏi lớn hơn mà kế toán không thể trả lời: “Số liệu đúng rồi, giờ làm gì với nó?”

Đó chính là lúc Tài chính bước vào.

Hãy nghĩ về việc lái xe:

(*) GPS: Global Positioning System - Hệ thống định vị toàn cầu: là mạng lưới bao gồm các vệ tinh quay quanh Trái Đất, được Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ phát triển để xác định vị trí, tốc độ, và thời gian chính xác 24/7 trong mọi điều kiện thời tiết. Hệ thống này sử dụng tín hiệu từ ít nhất 3-4 vệ tinh để xác định tọa độ (kinh độ, vĩ độ, độ cao) trên toàn cầu, được ứng dụng rộng rãi trên smartphone, ô tô, máy bay và tàu thuyền. 

Quay lại câu chuyện của Minh. Sau 1 năm kinh doanh, Minh đã biết cách đọc báo cáo, biết cách “soi” bằng BSA. Nhưng bây giờ Minh đứng trước những câu hỏi mà số liệu kế toán không thể trả lời:

Câu 1: “Có nên vay thêm 500 triệu nhập hàng mùa sale?”

Sắp tới, Minh muốn nhập lô hàng lớn để “đánh” mùa sale. Cần 500 triệu. Tài khoản chỉ có 100 triệu.

Kế toán nói: “Anh đang lãi 15 triệu/tháng, nợ hiện tại 200 triệu.” - Thông tin, nhưng không có câu trả lời.

Tài chính nói: “Vay 500 triệu, lãi 12%/năm = 5 triệu/tháng. Mùa sale tăng doanh thu 3x. Với margin 15%, doanh thu 1.5 tỷ → lãi gộp 225 triệu. Trừ giá vốn + lãi vay + ads → lãi ròng ~60 triệu. ROI = 12% trong 1 tháng. Đáng vay - nhưng cần bán hết trong 45 ngày.”

Câu 2: “Mở TikTok Shop hay tập trung Shopee?”

Kế toán nói: “Shopee doanh thu 300 triệu/tháng. TikTok Shop chưa có số.”

Tài chính nói: “Shopee margin 8%. TikTok Shop có thể 12% vì phí sàn thấp hơn. Chi phí mở kênh ~30 triệu. Nếu đạt 100 triệu doanh thu trong 3 tháng đầu → hòa vốn. Thêm nữa: phân tán rủi ro - không lệ thuộc 100% vào 1 sàn.”

Câu 3: “Khi nào thuê thêm 3 nhân sự?”

Kế toán nói: “Chi phí nhân sự hiện tại 25 triệu/tháng.”

Tài chính nói: “3 nhân sự = +20 triệu/tháng. Hòa vốn nếu tạo thêm 150 đơn/tháng (lãi ~130k/đơn). Hiện 2 người xử lý 200 đơn/ngày mà quá tải. Thêm người → capacity 350 đơn → đủ bù chi phí. Thuê 2 trước, người thứ 3 sau khi đơn vượt 300/ngày.”

Câu 4: “Doanh nghiệp mình đáng giá bao nhiêu?”

Kế toán nói: “Vốn chủ sở hữu 270 triệu.”

Tài chính nói: “270 triệu là giá sổ sách. Nhưng shop tăng trưởng 20%/tháng, hệ thống ổn định, data 50,000 khách hàng. Giá trị thực có thể gấp 3-5 lần. Khi gọi vốn hoặc bán, định giá có thể 1-1.5 tỷ.”

Câu 5: “Sống sót được không nếu doanh thu giảm 50%?”

Kế toán nói: “Tiền mặt 50 triệu. Chi phí cố định 40 triệu/tháng.”

Tài chính nói: “Doanh thu giảm 50% → dòng tiền âm 25 triệu/tháng. 50 triệu tiền mặt = 2 tháng sống sót. Cần quỹ dự phòng 3 tháng (120 triệu) hoặc giảm chi cố định xuống 25 triệu.”

Hai lĩnh vực này không tách rời nhau. Chúng tạo thành một vòng lặp liên tục:

Chu kỳ khép kín:

Kế toán ghi nhận → Tài chính phân tích → Chủ DN quyết định → Hành động → Kết quả được ghi lại bởi Kế toán. Thiếu bất kỳ mắt xích nào, vòng lặp bị đứt.

Hầu hết chủ doanh nghiệp nhỏ Việt Nam đều có kế toán (dù đơn giản hay thuê ngoài). Nhưng gần như không ai có tài chính. Vì sao?

Thuê dịch vụ làm thuế và nghĩ vậy là đủ

Đây là hiểu lầm số 1. Đơn vị dịch vụ làm tờ khai thuế cho bạn, họ không làm phân tích dòng tiền, không làm dự báo, không giúp bạn ra quyết định. Giống như đi khám sức khỏe định kỳ nhưng không ai theo dõi sức khỏe hàng ngày.

Ra quyết định bằng cảm tính

“Thấy bán chạy nên nhập thêm hàng.” “Quen người này nên cho nợ.” “Thấy đối thủ chạy ads nhiều nên mình cũng tăng ngân sách.” Tất cả đều là quyết định không có số liệu hỗ trợ.

Không có dự báo, không có kịch bản

Bị động khi mùa sale đến: hết tiền nhập hàng khi cần nhất. Bị động khi doanh thu giảm: không biết cắt chi phí ở đâu. Bị động khi sàn thay đổi chính sách: không có kênh thay thế.

Không có số để nói chuyện với ngân hàng và nhà đầu tư

Khi cần vay vốn, ngân hàng hỏi: dự báo doanh thu 12 tháng tới? Kế hoạch trả nợ? Phân tích dòng tiền? Không có những thứ này, bạn bị từ chối. Khi gọi vốn, nhà đầu tư hỏi: unit economics? CAC? LTV? Không biết trả lời, bạn mất cơ hội.

Sai lầm phổ biến

Nhiều chủ shop e-commerce rất giỏi bán hàng, nhưng không bao giờ “lớn” được vì thiếu tư duy tài chính. Họ vay không đúng lúc (hoặc không nghĩ đến vay), nhập không đúng lượng, tuyển không đúng thời điểm. Tất cả vì không có ai làm “tài chính” cho họ.

Câu trả lời: cả hai. Nhưng ở mỗi giai đoạn, trọng tâm khác nhau:

Nếu bạn đang ở giai đoạn 1: đọc lại Bài 01 và 02 là đủ để bắt đầu.
Nếu đang ở giai đoạn 2: Bài 03 (BSA) sẽ thay đổi cách bạn nhìn số liệu.
Và nếu đang ở giai đoạn 3: bạn cần một đối tác tài chính, không chỉ một người ghi sổ.

Nếu bạn đọc đến đây, bạn đã đi qua một hành trình mà rất ít chủ doanh nghiệp nhỏ Việt Nam từng đi:

Nếu bạn đọc đến đây và nhận ra mình đang thiếu một (hoặc cả hai) mắt xích – không có gì lạ.

Phần lớn chủ doanh nghiệp SME và seller e-commerce Việt Nam đều ở trong tình trạng tương tự: có đơn vị làm thuế, nhưng không có ai giúp bạn hiểu số liệu để ra quyết định.

Sliner không chỉ làm kế toán thuế. Chúng tôi giúp chủ doanh nghiệp xây dựng hệ thống số liệu quản trị, để từ đó ra quyết định kinh doanh dựa trên bằng chứng, không phải cảm tính.

Từ kế toán đến tài chính. Từ ghi chép đến ra quyết định. Từ biết mình đang ở đâu đến biết mình cần đi đâu. Sliner đồng hành trong cả hai giai đoạn.

Bạn muốn biết hệ thống kế toán & tài chính nào phù hợp với doanh nghiệp của mình?
Liên hệ Sliner để được tư vấn miễn phí! 

—  HẾT SERIES  —

Tài Chính Doanh Nghiệp Cho Chủ Doanh nghiệp SME & E-commerce

Kế toán • Tư vấn Thuế • Tài chính cho E-commerce & SME