Sau khi học cách tách biệt tài chính cá nhân và tài chính doanh nghiệp, Chủ Doanh nghiệp bắt đầu gặp một bài toán cần phải đối mặt: nên trả lương cho chính mình bao nhiêu là hợp lý? Đây là vấn đề nghe có vẻ đơn giản nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến cả sức khỏe tài chính cá nhân lẫn khả năng vận hành của doanh nghiệp.
Ở giai đoạn đầu, nhiều chủ doanh nghiệp thường không trả lương cho bản thân một cách rõ ràng. Khi cần tiền chi tiêu cá nhân thì “rút tạm” từ tài khoản công ty. Cách làm này tạo cảm giác linh hoạt trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại khiến toàn bộ hệ thống tài chính trở nên méo mó. Ví dụ, nếu Chủ Doanh nghiệp chỉ đặt lương cho mình ở mức 10 triệu đồng mỗi tháng trong khi chi phí sống thực tế của gia đình là khoảng 25 triệu đồng, phần thiếu hụt 15 triệu sẽ gần như chắc chắn được rút thêm từ doanh nghiệp dưới dạng các khoản “tạm ứng”, “rút trước” hoặc chuyển khoản không ghi nhận rõ bản chất. Sau một thời gian, Chủ Doanh nghiệp sẽ không còn phân biệt được đâu là chi phí vận hành thật của doanh nghiệp và đâu là chi tiêu cá nhân. Báo cáo tài chính bắt đầu mất ý nghĩa vì lợi nhuận nhìn có vẻ cao hơn thực tế, trong khi dòng tiền doanh nghiệp lại liên tục bị rút ra mà không được theo dõi đúng cách.
Ngược lại, một số chủ doanh nghiệp sau khi công ty bắt đầu tăng trưởng lại rơi vào thái cực khác: trả lương cho bản thân quá cao so với khả năng tạo tiền của doanh nghiệp. Ví dụ, doanh nghiệp chỉ tạo ra khoảng 40 triệu đồng lợi nhuận mỗi tháng nhưng chủ doanh nghiệp tự đặt mức lương 50 triệu đồng. Khi đó, phần chênh lệch thực chất đang được lấy từ vốn lưu động hoặc tiền tích lũy của công ty chứ không còn đến từ hiệu quả vận hành thực tế nữa. Trong ngắn hạn, điều này có thể chưa tạo áp lực rõ rệt, nhưng về dài hạn doanh nghiệp sẽ bắt đầu thiếu tiền nhập hàng, thiếu ngân sách marketing hoặc bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng vì dòng tiền liên tục bị hút ra phục vụ chi tiêu cá nhân.
Đó là lý do mức lương phù hợp cho chủ doanh nghiệp thường không nên dựa trên cảm xúc hay “thích bao nhiêu lấy bấy nhiêu”, mà nên được tính như một cấu phần tài chính có chủ đích. Cách đơn giản nhất là bắt đầu từ chi phí sống cơ bản của cá nhân và gia đình, sau đó cộng thêm một phần dự phòng hợp lý. Chủ Doanh nghiệp ngồi tính lại toàn bộ chi phí cố định mỗi tháng: tiền nhà, ăn uống, đi lại, học phí cho con và các chi phí sinh hoạt khác vào khoảng 18 triệu đồng. Sau khi cộng thêm khoảng 20% dự phòng cho các phát sinh ngoài kế hoạch, mức phù hợp rơi vào khoảng 21,6 triệu đồng và Doanh nghiệp quyết định làm tròn thành 22 triệu đồng mỗi tháng, chuyển cố định vào ngày 5 hàng tháng như một khoản lương chính thức.
Điểm quan trọng nằm ở cách nhìn bản chất của khoản tiền này. Lương của chủ doanh nghiệp vẫn là chi phí của doanh nghiệp và phải được ghi nhận đúng trên Báo cáo Kết quả Kinh doanh (P&L), giống như lương của bất kỳ nhân sự nào khác trong công ty. Nếu chủ doanh nghiệp muốn lấy thêm tiền ngoài mức lương đã thiết lập, khoản đó cần được phân loại rõ ràng: hoặc là cổ tức/chia lợi nhuận sau thuế, hoặc là rút vốn chủ sở hữu. Việc ghi nhận đúng bản chất không chỉ giúp báo cáo tài chính phản ánh chính xác tình hình vận hành mà còn giúp chủ doanh nghiệp tránh rơi vào trạng thái “công ty lời nhưng không biết tiền đã đi đâu”: một vấn đề rất phổ biến ở các doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh.