.svg)
Sự phát triển của thương mại điện tử và các nền tảng số đã mở ra nhiều cơ hội kinh doanh cho cá nhân và hộ kinh doanh (HKD). Tuy nhiên, một trong những câu hỏi được quan tâm nhiều nhất hiện nay là:
Bán hàng trên Shopee, TikTok Shop, Facebook hay Zalo thì ai là người kê khai và nộp thuế? Hộ kinh doanh có cần thực hiện thêm thủ tục gì hay không?
Từ ngày 05/03/2026, Căn cứ Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP các quy định mới về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số tiếp tục được hoàn thiện, trong đó xác định rõ trách nhiệm của sàn thương mại điện tử và của hộ/cá nhân kinh doanh. Việc hiểu đúng các quy định này sẽ giúp HKD chủ động quản lý doanh thu, thực hiện đúng nghĩa vụ thuế và hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình hoạt động.
1. Doanh thu dùng để xác định ngưỡng thuế được tính như thế nào?
Khi xác định doanh thu năm để xét nghĩa vụ thuế, HKD phải cộng gộp toàn bộ doanh thu phát sinh từ tất cả các kênh bán hàng, bao gồm:
-
Doanh thu bán hàng tại cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh;
-
Doanh thu từ các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop, Lazada;
-
Doanh thu bán hàng qua Facebook, Zalo và các nền tảng mạng xã hội khác.
Nói cách khác, cơ quan thuế không xem xét từng kênh bán hàng riêng lẻ mà đánh giá trên tổng doanh thu của toàn bộ hoạt động kinh doanh.
Từ đó, HKD cần xác định mình thuộc nhóm doanh thu nào. Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh được phân loại theo doanh thu năm để áp dụng phương thức quản lý thuế và hóa đơn phù hợp:
Việc xác định đúng quy mô doanh thu là cơ sở để thực hiện kê khai và nộp thuế phù hợp. Dù mỗi kênh dưới 1 tỷ nhưng tổng doanh thu vượt 1 tỷ đồng vẫn thuộc diện kê khai nộp thuế.
1.1 Trường hợp kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến
Đối với các sàn thương mại điện tử có đầy đủ chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến như Shopee, TikTok Shop hoặc các nền tảng tương tự, đơn vị vận hành sàn có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay một phần nghĩa vụ thuế theo quy định đối với doanh thu phát sinh trên sàn trước khi thanh toán tiền cho người bán.
Tuy nhiên, người bán không nên hiểu rằng khoản thuế do sàn khấu trừ đã phản ánh đầy đủ nghĩa vụ thuế cuối cùng của mình. Trên thực tế, số thuế phải nộp cuối cùng được xác định dựa trên tình hình hoạt động kinh doanh tổng thể của hộ kinh doanh và có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà sàn thương mại điện tử không có đủ thông tin để xác định.
Vì vậy, đối với các hộ kinh doanh thuộc nhóm kê khai thuế (từ Nhóm 2 trở lên), việc bán hàng trên sàn thương mại điện tử không làm thay đổi trách nhiệm tự xác định nghĩa vụ thuế của mình. Hộ kinh doanh cần chủ động tính toán số thuế phải nộp theo quy định, đồng thời đối chiếu và khấu trừ phần thuế đã được sàn thương mại điện tử nộp thay để xác định chính xác số thuế còn phải nộp hoặc được bù trừ khi thực hiện quyết toán thuế.
Cụ thể, đối với doanh thu phát sinh từ hoạt động bán hàng trên sàn, đơn vị vận hành sàn thương mại điện tử sẽ thực hiện việc xác định số thuế phải khấu trừ theo quy định hiện hành trước khi thanh toán tiền cho người bán. Sau đó, sàn có trách nhiệm:
-
Khấu trừ số thuế phải nộp từ doanh thu của hộ kinh doanh;
-
Tổng hợp thông tin doanh thu và số thuế đã khấu trừ để kê khai với cơ quan thuế theo đúng kỳ kê khai quy định;
-
Nộp thuế thay cho hộ kinh doanh đối với doanh thu phát sinh trên nền tảng.
Điều này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc hành chính cho người bán. Tuy nhiên, HKD vẫn cần theo dõi doanh thu thực tế và lưu trữ chứng từ liên quan để phục vụ việc đối chiếu hoặc quyết toán thuế khi cần thiết.
1.2 Trường hợp kinh doanh qua Facebook, Zalo hoặc các nền tảng không có chức năng thanh toán trực tuyến
Đối với các hoạt động bán hàng trên Facebook, Zalo hoặc các nền tảng mạng xã hội mà người bán tự chốt đơn, tự thu tiền và tự tổ chức giao hàng, nền tảng không đóng vai trò trung gian thanh toán và cũng không thực hiện việc khấu trừ, kê khai hay nộp thuế thay cho người bán.
Điều này có nghĩa là toàn bộ trách nhiệm về thuế vẫn thuộc về hộ kinh doanh. HKD cần chủ động theo dõi doanh thu phát sinh từ từng kênh bán hàng, bao gồm các khoản tiền khách hàng chuyển khoản, thanh toán khi nhận hàng (COD) hoặc các hình thức thanh toán khác.
Trong trường hợp này, HKD có trách nhiệm:
-
Tự tổng hợp và ghi nhận đầy đủ doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh;
-
Tự xác định nghĩa vụ thuế dựa trên tổng doanh thu thực tế;
-
Tự thực hiện kê khai thuế theo quy định của cơ quan thuế;
-
Tự nộp số thuế phải nộp đúng thời hạn.
Trên thực tế, cơ quan thuế có thể đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như tài khoản ngân hàng, đơn vị vận chuyển, đơn vị trung gian thanh toán hoặc dữ liệu giao dịch điện tử. Vì vậy, việc theo dõi doanh thu đầy đủ và lưu trữ chứng từ liên quan không chỉ giúp HKD thực hiện đúng nghĩa vụ thuế mà còn hạn chế các rủi ro phát sinh khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc yêu cầu giải trình.
Nếu đồng thời có hoạt động kinh doanh tại cửa hàng, doanh thu từ các nền tảng mạng xã hội cũng phải được tổng hợp chung với doanh thu tại cửa hàng để xác định nghĩa vụ thuế.
2. Hộ kinh doanh nộp hồ sơ thuế ở đâu?
Địa điểm kê khai và nộp thuế phụ thuộc vào hình thức hoạt động của HKD.
Chỉ kinh doanh trên nền tảng số
Nếu HKD hoạt động hoàn toàn trên môi trường trực tuyến và không có cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh cố định, việc kê khai và nộp thuế được thực hiện tại cơ quan thuế quản lý nơi cư trú của người nộp thuế (nơi thường trú hoặc tạm trú).
Vừa kinh doanh online vừa có cửa hàng
Nếu HKD vừa bán hàng trên các nền tảng số vừa có cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh thực tế, hồ sơ thuế được nộp tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp địa điểm kinh doanh của HKD.
3. Trách nhiệm quyết toán thuế cuối năm
Đối với HKD thuộc diện nộp thuế thu nhập cá nhân theo thu nhập tính thuế, việc quyết toán thuế vẫn là trách nhiệm của người nộp thuế.
Khi thực hiện quyết toán, số thuế thu nhập cá nhân đã được các sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thay sẽ được ghi nhận để đối trừ với số thuế phải nộp theo quyết toán.
Do đó, HKD cần lưu giữ đầy đủ các chứng từ xác nhận số thuế đã được khấu trừ để đảm bảo quyền lợi của mình.
4. Đừng bỏ qua quyền lợi hoàn thuế
Một điểm đáng lưu ý là việc sàn thương mại điện tử khấu trừ thuế không đồng nghĩa với việc số thuế đó chắc chắn trở thành nghĩa vụ cuối cùng của HKD.
Trường hợp sau khi tổng hợp toàn bộ doanh thu trong năm (bao gồm cả doanh thu online và offline), HKD xác định doanh thu không vượt quá 1 tỷ đồng và thuộc diện được miễn thuế theo quy định, người nộp thuế có quyền thực hiện thủ tục đề nghị hoàn trả số thuế đã bị khấu trừ trước đó.
Đây là quyền lợi chính đáng nhưng thường bị bỏ sót do nhiều hộ kinh doanh chưa theo dõi đầy đủ doanh thu hoặc chưa thực hiện quyết toán thuế đúng quy định.
5. Doanh thu phát sinh trên nền tảng số không tách biệt khỏi hoạt động kinh doanh chung
Trong thực tế, nhiều hộ kinh doanh vẫn cho rằng doanh thu phát sinh trên sàn thương mại điện tử hoặc mạng xã hội được quản lý riêng và không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của hoạt động kinh doanh truyền thống.
Tuy nhiên, cơ quan thuế xác định nghĩa vụ thuế dựa trên tổng doanh thu của toàn bộ hoạt động kinh doanh, bất kể doanh thu đó phát sinh từ cửa hàng, Shopee, TikTok Shop, Facebook hay bất kỳ kênh bán hàng nào khác. Điều này đồng nghĩa với việc doanh thu từ các nền tảng số không thể được tách rời khỏi bức tranh tài chính tổng thể của hộ kinh doanh.
Trong bối cảnh các quy định về thuế đối với thương mại điện tử ngày càng được hoàn thiện và dữ liệu từ nhiều nền tảng ngày càng được kết nối, việc theo dõi doanh thu đồng bộ giữa các kênh bán hàng không chỉ giúp hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế mà còn giúp chủ động kiểm soát hoạt động kinh doanh của mình.
Từ góc độ quản trị, một trong những thách thức phổ biến của hộ kinh doanh TMĐT là doanh thu, chi phí và dòng tiền thường phân tán trên nhiều nền tảng khác nhau. Việc tổng hợp số liệu thủ công không chỉ tốn thời gian mà còn dễ phát sinh sai lệch khi kê khai thuế, đối chiếu doanh thu hoặc đánh giá hiệu quả kinh doanh.
Sliner hỗ trợ hộ kinh doanh TMĐT trong việc thiết lập hệ thống quản lý tài chính và thuế phù hợp với quy mô hoạt động. Từ việc tổng hợp dữ liệu doanh thu đa kênh, theo dõi nghĩa vụ thuế đến xây dựng các báo cáo phục vụ quản trị, mục tiêu không chỉ là đáp ứng yêu cầu tuân thủ mà còn giúp chủ kinh doanh có cái nhìn đầy đủ hơn về hiệu quả vận hành của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, thông qua nền tảng GenBook - Hệ thống Vận hành Kế toán & Tài chính Thương mại Điện tử, hộ kinh doanh có thể số hóa quy trình ghi nhận và quản lý dữ liệu tài chính, giảm bớt các thao tác thủ công trong việc tổng hợp doanh thu, lưu trữ chứng từ và chuẩn bị hồ sơ phục vụ kê khai thuế. Khi dữ liệu được tập trung và chuẩn hóa, chủ kinh doanh có thể dễ dàng theo dõi tình hình kinh doanh theo từng kênh bán hàng, đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra các quyết định dựa trên số liệu thay vì cảm tính.
Trong môi trường kinh doanh đa kênh ngày nay, việc quản lý tốt dữ liệu không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro về thuế mà còn tạo nền tảng để hộ kinh doanh phát triển bền vững, mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả quản trị trong dài hạn.
