Khi doanh nghiệp bắt đầu tăng trưởng, câu hỏi tài chính của chủ doanh nghiệp cũng thay đổi. Nếu ở giai đoạn đầu, Doanh nghiệp chỉ quan tâm “tháng này lãi hay lỗ”, thì sau khoảng sáu tháng vận hành, vấn đề lớn hơn bắt đầu xuất hiện: doanh nghiệp đang có bao nhiêu tài sản, đang nợ bao nhiêu tiền và mức độ rủi ro tài chính thực sự ở đâu.
Shop mỹ phẩm của Doanh nghiệp lúc này đã tăng trưởng gần gấp năm lần so với giai đoạn đầu. Doanh nghiệp bắt đầu tích lũy lượng hàng tồn kho lớn hơn, phát sinh công nợ với nhà cung cấp, vay ngân hàng để nhập hàng và đầu tư thêm tài sản phục vụ vận hành.
Cụ thể, tại thời điểm đó, doanh nghiệp của Doanh nghiệp đang sở hữu:
-
Hàng tồn kho trị giá khoảng 300 triệu đồng
-
Khoản tiền từ Shopee và TikTok Shop chưa thanh toán khoảng 80 triệu đồng
-
Một xe tải nhỏ phục vụ giao hàng trị giá 180 triệu đồng
-
Thiết bị và máy tính phục vụ vận hành khoảng 20 triệu đồng
Tuy nhiên, song song với phần tài sản tăng lên, doanh nghiệp cũng bắt đầu phát sinh nhiều nghĩa vụ tài chính hơn:
-
Vay ngân hàng khoảng 200 triệu đồng để nhập hàng
-
Nợ nhà cung cấp Hàn Quốc khoảng 150 triệu đồng
-
Nghĩa vụ thuế chưa thanh toán khoảng 10 triệu đồng
Ở giai đoạn này, nếu chỉ nhìn vào Báo cáo Kết quả Kinh doanh (Profit & Loss Statement – P&L), Doanh nghiệp vẫn thấy doanh nghiệp đang hoạt động khá tích cực với mức lợi nhuận khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, cảm giác bất an bắt đầu xuất hiện. Doanh nghiệp nhận ra doanh nghiệp đang giữ lượng hàng tồn kho lớn, đồng thời phụ thuộc ngày càng nhiều vào nợ vay và công nợ nhà cung cấp. Nếu mùa bán hàng tiếp theo không đạt kỳ vọng, toàn bộ áp lực dòng tiền có thể xuất hiện ngay lập tức.
Báo cáo này giúp doanh nghiệp nhìn thấy mình kiếm được bao nhiêu trong một giai đoạn nhất định, nhưng không phản ánh doanh nghiệp đang thực sự sở hữu những gì, đang gánh bao nhiêu nghĩa vụ tài chính và mức độ an toàn tài chính hiện tại ra sao. Một doanh nghiệp hoàn toàn có thể báo lãi trên P&L nhưng đồng thời vẫn đối mặt với áp lực nợ vay lớn, hàng tồn kho chậm luân chuyển hoặc thiếu hụt dòng tiền vận hành.
Đó cũng chính là lý do Bảng Cân đối Kế toán (Balance Sheet – BS) trở thành báo cáo quan trọng tiếp theo khi doanh nghiệp bước sang giai đoạn tăng trưởng. Nếu P&L phản ánh “kết quả hoạt động” trong một khoảng thời gian, thì Balance Sheet phản ánh “bức ảnh tài chính” của doanh nghiệp tại một thời điểm cụ thể. Báo cáo này cho biết doanh nghiệp đang có bao nhiêu tài sản, các tài sản đó được hình thành từ đâu và doanh nghiệp đang phụ thuộc ở mức nào vào nợ vay hay vốn của chủ sở hữu.
Về bản chất, Balance Sheet luôn được cấu thành từ hai phần và hai phần này bắt buộc phải cân bằng với nhau: tài sản của doanh nghiệp ở một phía và nguồn hình thành các tài sản đó ở phía còn lại, bao gồm nợ phải trả và vốn chủ sở hữu.
| TÀI SẢN (Assets)Doanh nghiệp đang sở hữu gì? |
NỢ PHẢI TRẢ VÀ VỐN CHỦ SỞ HỮUNguồn hình thành tài sản đến từ đâu? |
| Tài sản ngắn hạn |
Nợ phải trả |
| Tiền mặt và tiền gửi ngân hàng: 50 triệu |
Nợ nhà cung cấp Hàn Quốc: 150 triệu |
| Tiền sàn thương mại điện tử chưa thanh toán: 80 triệu |
Vay ngân hàng: 200 triệu |
| Hàng tồn kho: 300 triệu |
Thuế chưa nộp: 10 triệu |
| Tài sản dài hạn |
Vốn chủ sở hữu |
| Xe tải giao hàng: 180 triệu |
Vốn góp của Minh: 200 triệu |
| Thiết bị và máy tính: 20 triệu |
Lợi nhuận tích lũy: 70 triệu |
| Tổng tài sản: 630 triệu |
Tổng nợ phải trả và vốn chủ sở hữu: 630 triệu |
Balance Sheet vận hành dựa trên một nguyên lý rất quan trọng: mọi tài sản doanh nghiệp đang sở hữu đều phải được hình thành từ một nguồn tài chính cụ thể. Nếu doanh nghiệp có hàng tồn kho, tiền mặt, xe tải hoặc thiết bị vận hành, phần tài sản đó hoặc được tài trợ bằng vốn của chủ sở hữu, hoặc được tài trợ bằng nợ vay và công nợ phải trả.
Đó cũng chính là nền tảng của nguyên lý kế toán kép (Double-entry Accounting). Không có tài sản nào xuất hiện “tự nhiên” trên báo cáo tài chính. Mọi sự gia tăng tài sản luôn đi kèm với sự gia tăng của nợ phải trả hoặc vốn chủ sở hữu.
Và đây cũng là thời điểm chủ doanh nghiệp bắt đầu chuyển từ tư duy “doanh nghiệp có lãi hay không” sang tư duy quan trọng hơn nhiều: “doanh nghiệp đang khỏe hay đang chịu áp lực tài chính bên dưới tăng trưởng?”
Có thể hình dung Bảng Cân đối Kế toán (Balance Sheet – BS) giống như một “bản chụp X-quang tài chính” của doanh nghiệp tại một thời điểm cụ thể. Nếu Báo cáo Kết quả Kinh doanh (Profit & Loss Statement – P&L) phản ánh kết quả hoạt động trong một giai đoạn, thì Balance Sheet cho biết tình trạng tài chính tổng thể của doanh nghiệp tại thời điểm hiện tại đang khỏe hay đang tiềm ẩn rủi ro. Báo cáo này không chỉ phản ánh doanh nghiệp kiếm được bao nhiêu tiền, mà quan trọng hơn, nó cho biết doanh nghiệp đang sở hữu những gì, đang nợ bao nhiêu và phần giá trị nào thực sự thuộc về chủ sở hữu.
Đó cũng chính là câu hỏi cốt lõi mà Balance Sheet trả lời: tại một thời điểm cụ thể như cuối tháng, cuối quý hoặc cuối năm, doanh nghiệp đang nắm giữ những tài sản nào, các nghĩa vụ tài chính đang ở mức bao nhiêu và sau khi khấu trừ toàn bộ khoản nợ, phần giá trị thực sự còn lại thuộc về doanh nghiệp là bao nhiêu.
Trong lĩnh vực thương mại điện tử, đây là khác biệt rất quan trọng giữa “con số trên sổ sách” và “giá trị kinh tế thực tế”. Ví dụ, Balance Sheet của Doanh nghiệp ghi nhận hàng tồn kho ở mức 300 triệu đồng. Tuy nhiên, nếu trong số đó có khoảng 100 triệu đồng là hàng lỗi mốt, hàng hết hạn hoặc hàng khó tiêu thụ, giá trị tài sản thực tế của doanh nghiệp sẽ không còn là 630 triệu đồng như trên báo cáo ban đầu. Khi đó, phần vốn chủ sở hữu thực tế cũng giảm tương ứng. Đây chính là điều mà Balance Sheet giúp chủ doanh nghiệp nhìn thấy: chất lượng thực của tài sản phía sau các con số kế toán.
Điều này cũng giải thích vì sao các nhà đầu tư và ngân hàng hiếm khi chỉ nhìn vào doanh thu khi đánh giá một doanh nghiệp. Nhiều chủ shop thường tự định giá doanh nghiệp bằng quy mô bán hàng với suy nghĩ “shop đạt doanh thu 1 tỷ đồng mỗi tháng”. Tuy nhiên, đối với giới tài chính, doanh thu chỉ là một phần rất nhỏ của bức tranh. Điều họ thực sự quan tâm nằm ở chất lượng tài sản, cấu trúc nợ vay và giá trị vốn chủ sở hữu còn lại sau khi loại bỏ toàn bộ nghĩa vụ tài chính. Đó mới là nền tảng phản ánh “giá trị thật” của doanh nghiệp.
.svg)
.svg)
