.svg)
Doanh thu thương mại điện tử Việt Nam liên tục lập đỉnh mới trong năm 2025, nhưng phía sau con số tăng trưởng đó là một thực tế ít được nhắc tới: hàng trăm nghìn nhà bán hàng đang rời bỏ cuộc chơi. Nghịch lý này phản ánh đúng bản chất của những thách thức trong TMĐT giai đoạn 2026: không còn là bài toán tăng trưởng quy mô, mà là bài toán sống còn về hiệu quả vận hành thương mại điện tử, tuân thủ pháp lý và bảo vệ tài sản số trước những biến động thị trường.
Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang bán hàng trên Shopee, TikTok Shop hay mở rộng ra thị trường quốc tế, hiểu rõ những thách thức trong TMĐT hiện nay là điều kiện tiên quyết để xây dựng chiến lược thích ứng đúng hướng, thay vì bị cuốn theo làn sóng thanh lọc thị trường.
1. Tổng quan Thị Trường Thương Mại Điện Tử Việt Nam 2025-2026: Tăng Trưởng Nóng Nhưng Phân Cực Sâu Sắc
Theo số liệu công bố từ Bộ Công Thương, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt 31-32 tỷ USD, tăng trưởng 25,5-27% so với năm trước, đóng góp khoảng 10-12% tổng mức bán lẻ hàng hóa cả nước. Đây là bối cảnh tạo nên một trong những thách thức trong TMĐT đáng chú ý nhất: doanh thu toàn ngành tăng nhưng lợi ích lại không chia đều.
Theo Tạp chí Điện tử Thương hiệu và Công luận, Shopee và TikTok Shop hiện kiểm soát tới 97% thị phần doanh thu trực tuyến tại Việt Nam. Shopee dẫn đầu với 56,04% thị phần nhưng số lượng nhà bán hàng lại sụt giảm 32,1% do sàn ưu tiên tối ưu hóa lợi nhuận và hiệu quả quảng cáo. TikTok Shop tăng trưởng tổng giá trị giao dịch tới 148% trong nửa đầu năm nhờ mô hình thương mại giải trí kết hợp livestream. Trong khi đó, Lazada chỉ còn giữ khoảng 3% thị phần và Tiki chứng kiến doanh thu sụt giảm tới 80% trong nửa đầu năm 2025.
Hệ quả trực tiếp là hiện tượng thanh lọc: tổng số shop phát sinh doanh thu năm 2025 giảm 7,43%, chỉ còn 601.780 shop, và riêng quý IV có tới 20.750 shop không ghi nhận bất kỳ khoản doanh thu nào. Xu hướng "Mall hóa": người tiêu dùng ngày càng ưu tiên gian hàng chính hãng, càng khiến khoảng cách giữa nhà bán hàng nhỏ lẻ và các thương hiệu có đầu tư bài bản trở nên rõ rệt.
2. Chi Phí Vận Hành Thương Mại Điện Tử Bào Mòn Lợi Nhuận
Một trong những thách thức trong TMĐT mà hầu hết nhà bán hàng vừa và nhỏ đang đối mặt là tình trạng "lãi giả lỗ thật". Theo Tạp chí Điện tử Thương hiệu và Công luận, khoảng 40% doanh nghiệp vừa và nhỏ không tính toán được lợi nhuận thực tế do không phân bổ đúng các chi phí ẩn.
2.1 Chi phí ẩn và bài toán biên lợi nhuận
Biên lợi nhuận ròng được xác định bằng cách lấy doanh thu trừ đi tổng chi phí (giá vốn hàng bán, phí sàn, phí quảng cáo, chi phí hoàn hàng, thuế), sau đó chia cho doanh thu để tính tỷ lệ phần trăm.
Công thức: Biên lợi nhuận ròng (%) = (Doanh thu − Tổng chi phí) / Doanh thu × 100
Trong đó, các cấu phần chi phí sàn thương mại điện tử trung bình năm 2025 thường bao gồm:
-
Phí quảng cáo và tiếp thị liên kết: 15-20% doanh thu
-
Phí duy trì sàn giao dịch: 5-10% doanh thu
-
Chi phí hàng hoàn trả và xử lý tổn thất: trung bình 10% tổng lượng đơn hàng
Những khoản phí này cộng dồn khiến nhiều cửa hàng cạn kiệt dòng tiền dù doanh số trên báo cáo vẫn tăng đều.
2.2 Rủi ro tồn kho và gãy đổ hệ thống đa kênh
Việc thiếu phần mềm quản trị kho hàng tích hợp dẫn đến tình trạng bán vượt tồn kho thực tế: nguyên nhân của 30% khiếu nại người tiêu dùng liên quan đến việc hệ thống báo còn hàng nhưng thực tế đã hết. Hậu quả là nhà bán hàng bị sàn phạt nặng hoặc khóa tài khoản, làm trầm trọng thêm thách thức trong TMĐT vốn đã khắc nghiệt.
Đây cũng là lý do các nền tảng công nghệ như Genbook ngày càng được nhiều nhà bán hàng xuyên biên giới lựa chọn để tự động hóa đối soát dữ liệu và kiểm soát dòng tiền theo thời gian thực, thay vì xử lý thủ công trên nhiều sàn cùng lúc.
3. Nghị Định 117 Và 70: Những Thay Đổi Về Thuế Hộ Kinh Doanh Cần Biết
Môi trường pháp lý là một thách thức trong TMĐT không thể xem nhẹ trong giai đoạn 2025-2026. Có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, Nghị định 117/2025/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP quy định các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán phải khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trên sàn hoàn toàn tự động ngay khi giao dịch thành công.
|
Nhóm ngành nghề
|
Thuế GTGT
|
Thuế TNCN (cá nhân cư trú)
|
|
Phân phối, cung cấp hàng hóa
|
1%
|
0,5%
|
|
Dịch vụ
|
5%
|
2%
|
|
Vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa
|
3%
|
1,5%
|
Đối với cá nhân phi cư trú, mức thuế áp dụng là 1% GTGT và 1% thuế TNCN cho hàng hóa, cùng 5% mỗi loại thuế đối với dịch vụ. Bên cạnh đó, theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ VND trở lên buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Với các hộ kinh doanh online vận hành tự do, đây là thay đổi buộc phải chuyển đổi toàn bộ cách quản lý sổ sách, chậm thích ứng đồng nghĩa với rủi ro bị truy thu và xử phạt. Đây cũng là thời điểm phù hợp để cân nhắc dịch vụ Cấu trúc & hoạch định thuế doanh nghiệp nhằm tối ưu nghĩa vụ thuế đúng quy định ngay từ đầu, thay vì xử lý bị động khi bị thanh tra.
4. Thách Thức An Ninh Mạng: Tấn Công Bằng AI Và Lừa Đảo Đa Kênh
An ninh mạng thương mại điện tử là mặt trận mới nổi trong nhóm thách thức trong TMĐT năm 2026. Theo Tạp chí Điện tử Thương hiệu và Công luận, hơn 8% doanh nghiệp thương mại điện tử ghi nhận bị tấn công mã độc tống tiền trong năm 2025, tần suất tăng tới 152% so với hai năm trước, với tác nhân chính là dòng mã độc Trojan-Ransom.Win32.Dcryptor hoạt động theo mô hình cho thuê công cụ tấn công.
Song song đó, các chiêu trò lừa đảo cá nhân hóa ngày càng tinh vi: giả mạo cơ quan công an, giả mạo shipper giao hàng, sử dụng công nghệ sao chép giọng nói và hình ảnh để tạo các cuộc gọi video giả mạo, dẫn dụ nạn nhân quét mã QR hoặc xác thực sinh trắc học nhằm chiếm đoạt tài khoản ngân hàng. Quy trình tấn công thường phối hợp nhiều kênh: tin nhắn giả mạo ngân hàng, liên kết giả giống trang thật đến 99%, chatbot tự động, trước khi đến bước chiếm đoạt cuối cùng.
Đầu tư vào tường lửa, xác thực đa yếu tố và đào tạo nhân viên về quy tắc phòng vệ bảo mật không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để bảo vệ dữ liệu khách hàng và dòng tiền doanh nghiệp.
5. Thách Thức Xanh Hóa Và Chi Phí Logistics Chặng Cuối
Logistics chặng cuối hiện chiếm tới 53% tổng chi phí vận chuyển của một đơn hàng, đẩy chi phí logistics thực tế vượt ngưỡng 20% GDP do hạ tầng quá tải. Đây là một trong những thách thức trong TMĐT ảnh hưởng trực tiếp đến biên lợi nhuận của nhà bán hàng, đặc biệt với các đơn hàng giá trị thấp.
Trên mặt trận xuất khẩu, rào cản xanh càng rõ nét khi Liên minh châu Âu áp dụng quy định bao bì sản phẩm thương mại điện tử phải tái chế hoàn toàn 100% từ năm 2026 và mở rộng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon sang ngành tiêu dùng. Đọc thêm tại: Quy định bao bì và rác thải bao bì của EU: Những lưu ý với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam.
Việt Nam cũng thí điểm thị trường carbon nội địa từ năm 2025 và chính thức áp dụng thủ tục hủy tín chỉ carbon tự nguyện từ ngày 1/8/2026 theo Báo tạp chí điện tử và môi trường cuộc sống.
Doanh nghiệp xuất khẩu online cần chủ động chuyển sang vật liệu đóng gói tái chế hoặc nhựa sinh học tự hủy, đồng thời liên kết với đơn vị vận chuyển triển khai mô hình tủ nhận hàng thông minh để cắt giảm chi phí logistics chặng cuối.
6. Vượt Qua Thách Thức Trong TMĐT: Doanh Nghiệp Cần Làm Gì?
Những thách thức trong TMĐT giai đoạn 2026 không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của áp lực chi phí, pháp lý và an ninh mạng lên cùng một doanh nghiệp. Nhà bán hàng nào kiểm soát được ba yếu tố này: dòng tiền minh bạch, nghĩa vụ thuế đầy đủ, hệ thống bảo mật vững chắc, sẽ là bên trụ vững qua giai đoạn thanh lọc.
Sliner đồng hành cùng doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới giải quyết đúng gốc rễ của bài toán chi phí vận hành: tự động hóa đối soát dữ liệu đa sàn, chuẩn hóa báo cáo tài chính và kiểm soát dòng tiền theo thời gian thực, nền tảng để doanh nghiệp ra quyết định đúng thay vì phán đoán dựa trên số liệu rời rạc.
Tìm hiểu dịch vụ Tự động hoá kế toán của Sliner, hoặc liên hệ trực tiếp để được tư vấn lộ trình phù hợp với mô hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Nguồn số liệu: Thương hiệu và Công luận.
