.svg)
Ngày 1/7/2026, Liên minh châu Âu đồng loạt kích hoạt hai biện pháp thương mại: bãi bỏ ngưỡng miễn thuế hải quan cho bưu kiện giá trị thấp và thay thế toàn bộ cơ chế tự vệ đối với thép nhập khẩu. Cả hai đều nhắm tới cùng một mục tiêu: thu hẹp mức thâm hụt thương mại đang giãn rộng với Trung Quốc.
Với nhà bán hàng thương mại điện tử xuyên biên giới, đây không phải một tin tức chính sách xa vời. Mọi đơn hàng gửi thẳng vào EU dưới 150 EUR từ nay đều phát sinh nghĩa vụ thuế và chứng từ mới, kéo theo thay đổi trong cấu trúc giá vốn, dòng tiền và cách ghi nhận sổ sách. Bài viết phân tích nội dung cụ thể của quy định thương mại điện tử mới, tác động lên mô hình vận hành và các bước xử lý mà doanh nghiệp cần hoàn tất ngay trong quý này.
1. Từ 1/7/2026 EU ban hành quy định gì cho hàng thương mại điện tử và thép?
Ủy ban châu Âu (European Commission) công bố hai gói biện pháp riêng biệt nhưng cùng chung một logic: chặn dòng hàng nhập khẩu giá rẻ đang bào mòn năng lực sản xuất và bán lẻ nội khối. Dưới đây là nội dung cụ thể của từng gói và mốc thời gian áp dụng.
1.1 EU bỏ miễn thuế de minimis 150 EUR: thay đổi cụ thể là gì?
Trước ngày 1/7/2026, bưu kiện có giá trị từ 150 EUR trở xuống được miễn thuế nhập khẩu khi vào EU. Cơ chế này (gọi là de minimis) đã bị bãi bỏ trên toàn bộ 27 nước thành viên, thay bằng một khoản thuế hải quan cố định áp cho hàng B2C giá trị thấp.
Theo hướng dẫn của hãng chuyển phát DHL về cải cách hải quan EU 2026, cách tính khoản thu mới như sau:
-
Mức thu 3 EUR áp theo từng dòng hàng trên tờ khai hải quan, không phải theo từng kiện. Một lô hàng có ba mã HS khác nhau chịu 3 × 3 EUR = 9 EUR.
-
Với lô hàng khai qua IOSS: dòng hàng được nhóm theo mã HS 6 số.
-
Với lô hàng không dùng IOSS hoặc thuộc nhóm hàng hạn chế: nhóm theo mã HS 10 số kết hợp nước xuất xứ, nên số dòng hàng và tổng thuế thường cao hơn.
-
Hàng B2C giá trị thấp chịu mức cố định này; hàng B2B giá trị thấp vẫn tính theo biểu thuế phần trăm hoặc thuế suất ưu đãi theo hiệp định thương mại.
-
IOSS không được dùng để thu khoản 3 EUR, và một khoản phí xử lý khoảng 2 EUR mỗi lô hàng dự kiến áp dụng từ 1/11/2026.
Nguồn: theo DHL
Quy mô của dòng hàng này giải thích vì sao EU hành động. Ủy ban châu Âu cho biết 5,9 tỷ bưu kiện nhỏ đã được nhập vào EU trong năm 2025, so với khoảng 1,4 tỷ kiện năm 2022, và khoảng 90% lượng giao dịch thuộc về các nền tảng Trung Quốc như Temu và Shein. Hoa Kỳ đã thực hiện bước đi tương tự từ năm trước.
1.2 EU ban hành quy định thép mới: hạn ngạch 18,3 triệu tấn và thuế 50%
Cùng ngày, cơ chế tự vệ thép áp dụng từ năm 2019 hết hiệu lực và được thay bằng khung hạn ngạch thuế quan mới. Theo tường thuật của báo Tin tức Hoa Kỳ (U.S. News), quy định mới ấn định hạn ngạch miễn thuế 18,3 triệu tấn mỗi năm và áp thuế ngoài hạn ngạch 50% đối với 26 nhóm sản phẩm thép nhập khẩu, tăng gấp đôi so với mức 25% trước đó.
Quy định cũng buộc nhà nhập khẩu minh bạch hơn về khâu "melt and pour", nơi thép được nấu và đúc, nhằm bảo đảm các nước như Trung Quốc không lách biện pháp bảo hộ bằng cách đưa hàng vào EU qua nước thứ ba. Trước đó, EU đã áp thuế thép mới từ tháng 10 để chặn dòng thép nhập khẩu bị chuyển hướng khỏi thị trường Mỹ do chính sách thương mại của chính quyền Trump.
Việc EU ban hành quy định thép mới diễn ra trong bối cảnh ngành thép châu Âu thu hẹp: sản lượng thép thô năm 2026 rơi xuống mức thấp kỷ lục trong khi tỷ trọng hàng nhập khẩu trên thị trường EU tiếp tục tăng.
2. Vì sao EU siết quy định thương mại điện tử và thép nhập khẩu vào lúc này?
Hai gói biện pháp được công bố cùng ngày không phải trùng hợp. Cả hai đều xuất phát từ một sức ép duy nhất: cán cân thương mại giữa EU và Trung Quốc đang lệch ở mức mà Brussels không còn coi là bền vững.
Nguồn: theo Báo Công Thương
2.1 Thâm hụt thương mại với Trung Quốc: gần 1 tỷ EUR mỗi ngày
Theo báo Tin tức Hoa Kỳ (U.S. News), thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc đã nới rộng trong năm 2025 lên khoảng 360 tỷ EUR (410 tỷ USD), tương đương gần 1 tỷ EUR mỗi ngày và tiếp tục tăng trong năm 2026. Cùng giai đoạn, thặng dư thương mại toàn cầu của Trung Quốc chạm mức gần kỷ lục 1.200 tỷ USD.
Con số này là mẫu số chung của cả hai quy định: bưu kiện giá trị thấp và thép nhập khẩu là hai dòng chảy đóng góp trực tiếp vào khoảng chênh lệch đó.
2.2 Bảo vệ nhà bán lẻ nội khối và tiêu chuẩn an toàn sản phẩm
Với mảng thương mại điện tử, lập luận chính thức của Brussels gồm hai vế: khôi phục sự công bằng về nghĩa vụ thuế cho nhà bán lẻ châu Âu vốn phải cạnh tranh với hàng nhập khẩu miễn thuế, và kiểm soát chất lượng khi một tỷ lệ đáng kể sản phẩm giá rẻ nhập trực tiếp không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn của EU.
2.3 Dư thừa công suất thép toàn cầu và trợ cấp từ Trung Quốc
Với mảng thép, Ủy ban châu Âu (European Commission) nêu rõ quy định mới nhằm bảo vệ nhà máy và việc làm trong EU trước tác động gây tổn hại của tình trạng dư thừa công suất toàn cầu đối với một ngành công nghiệp có ý nghĩa chiến lược của châu Âu.
Trọng tâm chỉ trích tại Brussels và nhiều nơi khác là chính sách trợ cấp cho sản xuất thép của Trung Quốc, bị cho là làm suy yếu các ngành thép trải dài từ vùng Ruhr của Đức tới đảo Kyushu của Nhật Bản theo Tin tức Hoa Kỳ.
2.4 Điều này có ý nghĩa gì với nhà bán hàng?
Quy định thương mại điện tử mới không phải biện pháp phòng vệ tạm thời mà là thay đổi cấu trúc trong cách EU quản lý hàng nhập khẩu. Khi động lực chính sách là cán cân thương mại chứ không phải một vụ việc đơn lẻ, khả năng đảo ngược trong ngắn hạn gần như không có. Xu hướng tương tự đã diễn ra tại Hoa Kỳ và nhiều khả năng tiếp tục lan sang các thị trường khác.
3. Rủi ro doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý khi xuất khẩu sang EU: Xuất xứ hàng hóa và EVFTA
Ngoài việc chi phí nhập khẩu vào EU tăng lên, doanh nghiệp Việt Nam còn phải đối mặt với một rủi ro khác đáng chú ý: kiểm soát xuất xứ hàng hóa. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hưởng ưu đãi thuế và duy trì hoạt động xuất khẩu sang thị trường EU trong thời gian tới.
Theo chia sẻ với Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy - Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển, kiêm nhiệm thị trường Bắc Âu – cho biết EU đang theo dõi chặt chẽ nguy cơ hàng hóa Trung Quốc chuyển hướng sang châu Âu sau khi chịu tác động từ các mức thuế của Mỹ. Những nhóm hàng được giám sát gồm thép, thiết bị điện tử, tấm pin năng lượng mặt trời và tuabin gió.
Thực tế, đây không phải là lần đầu EU áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại. Năm 2017, khi Mỹ siết nhập khẩu thép từ Trung Quốc, lượng thép dư thừa đã chuyển sang thị trường châu Âu, buộc EU triển khai các biện pháp tự vệ theo quy định của WTO. Khung quản lý thép mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được xem là bước siết chặt hơn của cơ chế này.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam, rủi ro lớn nhất là nguy cơ hàng hóa Trung Quốc "lẩn xuất xứ" qua Việt Nam trước khi xuất khẩu sang EU để hưởng ưu đãi thuế theo Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA). EVFTA là hiệp định giúp nhiều mặt hàng của Việt Nam được cắt giảm hoặc miễn thuế khi đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ. Tuy nhiên, nếu xảy ra tình trạng gian lận xuất xứ, EU có thể tăng cường kiểm tra, siết điều kiện hưởng ưu đãi thuế, thậm chí áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa từ Việt Nam.
Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp xuất khẩu cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp:
-
Kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng và bảo đảm nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa.
-
Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh xuất xứ để sẵn sàng khi cơ quan hải quan hoặc đối tác yêu cầu kiểm tra.
-
Theo dõi thường xuyên các thay đổi trong chính sách thương mại của EU để kịp thời điều chỉnh chiến lược xuất khẩu.
-
Nâng cao năng lực cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng, thay vì chỉ dựa vào lợi thế thuế quan.
Đối với doanh nghiệp thương mại điện tử bán hàng vào EU, những yêu cầu này cần được phản ánh ngay trong quy trình vận hành. Hồ sơ xuất xứ, hợp đồng mua hàng, chứng từ nhập khẩu và dữ liệu khai báo hải quan phải thống nhất trên từng lô hàng. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp vừa đáp ứng các quy định mới của EU, vừa duy trì quyền hưởng ưu đãi thuế theo EVFTA và hạn chế rủi ro trong quá trình thông quan.
4. Bốn tác động trực tiếp tới nhà bán hàng xuyên biên giới
4.1 Giá vốn và tổng chi phí nhập khẩu (landed cost) của từng SKU thay đổi như thế nào?
Khoản thu 3 EUR mỗi dòng hàng là chi phí cố định, không tỷ lệ với giá trị đơn hàng. Với sản phẩm giá 10-15 EUR, đây là mức bào mòn biên lợi nhuận nghiêm trọng; với đơn hàng 120 EUR thì gần như không đáng kể. Hệ quả là cấu trúc lợi nhuận theo SKU bị đảo lộn, không phải giảm đều theo tỷ lệ.
4.2 Mô hình gửi hàng trực tiếp từ nhà máy mất lợi thế
Mô hình bán hàng dựa trên việc gửi từng kiện nhỏ trực tiếp từ Trung Quốc hoặc Việt Nam sang người tiêu dùng EU vốn dựa phần lớn vào ưu đãi de minimis. Khi ưu đãi này biến mất, chênh lệch chi phí so với mô hình nhập khẩu số lượng lớn rồi lưu kho tại EU bị thu hẹp đáng kể.
4.3 Nghĩa vụ khai báo, thuế và chứng từ tăng nặng
Quy định thương mại điện tử mới đưa mọi bưu kiện vào diện khai báo chính thức. Mỗi lô hàng nay đều cần tờ khai hải quan đầy đủ, mã HS chính xác và dữ liệu định giá nhất quán. Sai lệch giữa dữ liệu khai báo, hóa đơn thương mại và doanh thu ghi nhận trên nền tảng bán hàng sẽ trở thành rủi ro trực tiếp khi cơ quan thuế hoặc hải quan kiểm tra.
4.4 Rủi ro lan sang hàng hóa có hàm lượng thép
Quy định thép hiện áp cho các nhóm sản phẩm nguyên liệu, nhưng EU đã lên lịch đánh giá vào giữa năm 2027 về việc mở rộng phạm vi sang hàng hạ nguồn chứa hàm lượng thép đáng kể. Nhà bán hàng nhóm đồ gia dụng, dụng cụ, phụ kiện kim loại cần theo dõi mốc này.
5. Doanh nghiệp cần làm gì sau quy định mới của EU? 4 việc cần xử lý trong 90 ngày tới
Quy định thương mại điện tử của EU đã có hiệu lực, nên phần việc cần làm không nằm ở chờ hướng dẫn bổ sung mà ở việc đo lại tác động tài chính và điều chỉnh mô hình bán hàng.
5.1 Dựng lại mô hình tổng chi phí nhập khẩu (landed cost) theo từng SKU
Tính lại chi phí đến tay khách hàng cho mọi mã hàng theo hai kịch bản: gửi trực tiếp từng kiện và nhập khẩu gom lô. Danh mục nào có biên lợi nhuận âm sau khi cộng khoản thu mới cần được điều chỉnh giá bán, đóng gói lại theo combo giá trị cao hơn hoặc dừng bán tại EU.
5.2 Cân nhắc chuyển sang nhập khẩu gom lô và lưu kho tại EU
Nhập khẩu theo lô lớn qua một pháp nhân tại EU chuyển nghĩa vụ thuế từ hàng nghìn giao dịch lẻ về một số lần thông quan. Đổi lại, doanh nghiệp phải xử lý đăng ký VAT, kho vận và nghĩa vụ báo cáo tại thị trường sở tại, một quyết định thuộc về cấu trúc doanh nghiệp chứ không chỉ vận hành.
5.3 Chuẩn hóa dữ liệu chứng từ và đối soát kế toán
Khi số lượng dòng chi phí thuế và phí hải quan tăng lên, đối soát thủ công bằng bảng tính không còn khả thi. Dữ liệu đơn hàng, phí nền tảng, phí vận chuyển và thuế nhập khẩu cần được ghép về cùng một nguồn duy nhất. Đây là bài toán mà Genbook và dịch vụ tự động hoá kế toán của Sliner xử lý bằng đối soát tự động theo từng giao dịch.
5.4 Rà soát cấu trúc pháp nhân và nghĩa vụ thuế
Mô hình bán trực tiếp từ pháp nhân Việt Nam sang người tiêu dùng EU và mô hình vận hành qua pháp nhân tại EU tạo ra hai hồ sơ thuế hoàn toàn khác nhau. Rà soát này nên hoàn tất trước mùa cao điểm quý IV.
6. Ghi nhận kế toán khi chi phí nhập khẩu tăng
Thuế nhập khẩu và khoản thu hải quan cố định là chi phí gắn với hàng hóa, cần được phân bổ vào giá vốn hàng bán thay vì hạch toán gộp vào chi phí bán hàng. Ghi nhận sai làm biên lợi nhuận gộp trên báo cáo cao hơn thực tế và dẫn tới quyết định giá sai.
Ba nguyên tắc tối thiểu:
-
Phân bổ thuế và phí hải quan về từng lô hàng, sau đó về từng SKU theo giá trị hoặc số lượng.
-
Tách riêng khoản thu cố định 3 EUR mỗi dòng hàng để đo đúng tác động lên nhóm hàng giá trị thấp.
-
Đối chiếu chứng từ hải quan với dữ liệu doanh thu nền tảng theo chu kỳ tháng, không để dồn tới cuối năm.
Doanh nghiệp có nhiều pháp nhân hoặc bán trên nhiều nền tảng nên cân nhắc rà soát lại cấu trúc và hoạch định thuế song song với việc chuẩn hóa sổ sách.
7. Quy định thương mại điện tử mới đòi hỏi mô hình vận hành mới
Việc EU bãi bỏ de minimis và siết nhập khẩu thép không phải cú sốc ngắn hạn mà là điểm kết thúc của mô hình bán hàng xuyên biên giới dựa trên chi phí thuế bằng không. Doanh nghiệp phản ứng bằng cách tính lại giá vốn, chọn đúng cấu trúc nhập khẩu và làm sạch dữ liệu kế toán sẽ giữ được biên lợi nhuận; doanh nghiệp giữ nguyên mô hình cũ sẽ thấy lợi nhuận bị bào mòn dần qua từng đơn hàng.
Sliner đồng hành cùng nhà bán hàng thương mại điện tử xuyên biên giới trong việc đánh giá lại cấu trúc pháp nhân, nghĩa vụ thuế tại thị trường xuất khẩu và hệ thống ghi nhận chi phí nhập khẩu theo chuẩn mực kế toán. Khi quy định thương mại điện tử tại EU thay đổi, việc điều chỉnh cần dựa trên số liệu cụ thể của từng danh mục hàng hóa, không dựa trên phỏng đoán.
Doanh nghiệp cần đánh giá tác động của quy định thương mại điện tử mới lên mô hình hiện tại, tham khảo dịch vụ Cấu trúc và hoạch định thuế doanh nghiệp hoặc liên hệ đội ngũ Sliner để được tư vấn trực tiếp.
Nguồn dữ liệu: U.S.News, Bộ Công Thương
